Ἡ μετριόφρων δήλωση τοῦ Γιώργου Καρατζαφέρη

«ἐμεῖς στὴ γλῶσσα μας, τὴν πλουσιότερη γλῶσσα τοῦ κόσμου, ἔχουμε κάποιες λέξεις ποὺ δὲν τὶς ἔχουν στὸ λεξιλόγιό τους [οἱ Εὐρωπαῖοι], ὅπως “μπέσα” καὶ “φιλότιμο”»,


καθὼς καί ἡ σχετικὴ κουβέντα στὸ ἱστολόγιο τοῦ Νίκου Σαραντάκου μοῦ θύμισαν τὴν ἀναφορὰ τοῦ ἀρχαίου ἱστορικοῦ Πολύβιου στὴ μπέσα. Βέβαια, καθὼς τότε ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν εἶχε άκόμη δανειστεῖ τὴ λέξη ἀπ’ τ’ Ἀλβανικά, ἡ μπέσα λεγόταν «πίστις», π.χ. ἡ ἔκφραση «ἔδωσαν καὶ πῆραν μπέσα» θὰ ἦταν «ἔδοσαν καὶ ἔλαβον πίστεις» ἢ «ἔδοσαν ἀλλήλοις πίστεις». Ἰδοὺ τὰ σχετικὰ χωρία:

Ἱστορίαι 8.25.1:

Μετὰ δὲ ταῦτα ποιησάμενοι δευτέραν ἔξοδον, καὶ παραπλησίως χειρίσαντες τὰ κατὰ μέρος, αὐτοί τε τοῖς περὶ τὸν Ἀννίβαν ἔδοσαν πίστεις καὶ παρ’ ἐκείνων ἔλαβον ἐπὶ τούτοις

Ἱστορίαι 4.17.9:

οὕτως ἀποστείλαντες τὴν παραφυλακὴν καὶ τὸν στρατηγὸν ἐκ τῆς πόλεως οἱ Κυναιθεῖς διελύσαντο καὶ κατήγαγον τοὺς φυγάδας, ὄντας σχεδὸν εἰς τριακοσίους, λαβόντες πίστεις τῶν παρ’ ἀνθρώποις νομιζομένων τὰς ἰσχυροτάτας.

Ἱστορίαι 21.11.10:

Νάβιν δὲ δυνηθέντες ἄρδην ἐπανελέσθαι, τοῦτο μὲν οὐ ποιῆσαι, φείσασθαι δ᾽ αὐτοῦ, καίπερ ὄντος τυράννου, λαβόντες πίστεις τὰς εἰθισμένας.

Ἀναφορὲς ὑπάρχουν βέβαια καὶ σὲ ἄλλους ἀρχαίους συγγραφεῖς, π.χ.:

Ἰσοκράτους Λόγοι, 6.20:

ὑπολαβόντες δ’ οὕτως ἔχειν τὴν μαντείαν, καὶ τοὺς προγόνους τοὺς ὑμετέρους παραλαβόντες καὶ στρατόπεδον συστησάμενοι, τὴν μὲν ἰδίαν χώραν εἰς τὸ κοινὸν τοῖς συνακολουθήσασιν ἔδοσαν, τὴν δὲ βασιλείαν ἐξαίρετον αὐτοὶ παρ’ ἐκείνων ἔλαβον, ἐπὶ δὲ τούτοις πίστεις ἀλλήλοις δόντες ἐποιοῦντο τὴν στρατείαν.

Ἀρριανοῦ, Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις (1.4):

Ἐνταῦθα ἀφίκοντο πρέσβεις ὡς Ἀλέξανδρον παρά τε τῶν ἄλλων ὅσα αὐτόνομα ἔθνη προσοικεῖ τῷ Ἴστρῳ καὶ παρὰ Σύρμου τοῦ Τριβαλλῶν βασιλέως. καὶ παρὰ Κελτῶν δὲ τῶν ἐπὶ τῷ Ἰονίῳ κόλπῳ ᾠκισμένων ἧκον. μεγάλοι οἱ Κελτοὶ τὰ σώματα καὶ μέγα ἐπὶ σφίσι φρονοῦντες. πάντες δὲ φιλίας τῆς Ἀλεξάνδρου ἐφιέμενοι ἥκειν ἔφασαν. καὶ πᾶσιν ἔδωκε πίστεις Ἀλέξανδρος καὶ ἔλαβε.

Ἄσχετο, ἀλλὰ ἐνδιαφέρον: ἡ συνέχεια τῆς διήγησης τοῦ Άρριανοῦ θυμίζει ἔντονα τὸν Άστερίξ, ἣ μᾶλλον τὸν Μοναρχίξ (ἢ Μαζεστίξ) μὲ τὸν ἕνα καὶ μοναδικό του φόβο: νὰ μὴν πέσει ὁ οὐρανὸς στὸ κεφάλι τῶν Γαλατῶν:

τοὺς Κελτοὺς δὲ καὶ ἤρετο, ὅ τι μάλιστα δεδίττεται αὐτοὺς τῶν ἀνθρωπίνων, ἐλπίσας ὅτι μέγα ὄνομα τὸ αὐτοῦ καὶ ἐς Κελτοὺς καὶ ἔτι προσωτέρω ἥκει καὶ ὅτι αὐτὸν μάλιστα πάντων δεδιέναι φήσουσι. τῷ δὲ παρ’ ἐλπίδα ξυνέβη τῶν Κελτῶν ἡ ἀπόκρισις. οἷα γὰρ πόῤῥω τε ᾠκισμένοι Ἀλεξάνδρου καὶ χωρία δύσπορα οἰκοῦντες καὶ Ἀλεξάνδρου ἐς ἄλλα τὴν ὁρμὴν ὁρῶντες ἔφασαν δεδιέναι μήποτε ὁ οὐρανὸς αὐτοῖς ἐμπέσοι, Ἀλέξανδρόν τε ἀγασθέντες οὔτε δέει οὔτε κατ’ ὠφέλειαν πρεσβεῦσαι παρ’ αὐτόν.

Abraracourcix

Ὁ Μοναρχὶξ ἢ Μαζεστίξ (στὰ Κελτικὰ Abraracourcix).