Οἱ τροπὲς μιᾶς συζήτησης ποὺ γινόταν στὸ ἱστολόγιο τοῦ Νίκου Σαραντάκου τὴν περασμένη Παρασκευὴ τὴν ὁδήγησαν σ’ ἕνα ἄρθρο τοῦ Ἡλία Κανέλλη ποὺ εἶχε δημοσιευθεῖ τὴν ἴδια ἡμέρα στὴν ἐφημερίδα Τὰ Νέα, μὲ τίτλο «Οταν οι πολιτικοί δέχονται την επιφοίτηση της Μούσας».
Τὸ ἄρθρο αὐτὸ περιέχει λάθη σχετικὰ μὲ τὸ ἱστορικὸ μυθιστόρημα «Θεοδώρα Φραντζῆ – Ἡ Ἅλωσις» τοῦ Ἄδωνι Γεωργιάδη. Στὴν ἱστοσελίδα στὴν ὁποῖα εἶναι ἀναρτημένο τὸ ἄρθρο ὑπέβαλα δύο σχόλια μὲ τὸ ψευδώνυμό μου. Τὸ πρῶτο ἦταν ἐπαινετικό, στὸ δεύτερο, ὅμως, ἐπισημαίνονταν τὰ λάθη σχετικὰ μὲ τὸ μυθιστόρημα τοῦ Γεωργιάδη.
Σήμερα Δευτέρα τὸ πρωὶ τὸ πρῶτο σχόλιο ἐγκρίθηκε καὶ δημοσιεύτηκε, τὸ δεύτερο, ὅμως, ὄχι. Τὸ ξαναγράφω, τὸ δημοσιεύω ἐδῶ, ὥστε νὰ μὴ χαθεῖ καὶ τὸ ξαναϋποβάλλω στὴν ἱστοσελίδα τοῦ ἄρθρου.

Ὁ Ἄδωνις Γεωργιάδης γράφει:

«Το έργο αυτό […] μετέφερε […] με φανερή τάσι να μειώση τους Έλληνες (sic) και να εξυψώση τους Άγγλους (sic), το κλίμα της εποχής της Αλώσεως.

Ὁ Ἡλίας Κανέλλης σχολιάζει:

[Ὁ Ἄδωνις Γεωργιάδης] περιγράφει ο ίδιος πώς εκμεταλλεύθηκε την ελληνική μετάφραση ενός παλαιού έργου αγνώστου, το οποίο υποτίθεται ότι είναι οι ημερολογιακές σημειώσεις της Θεοδώρας Φραντζή, κόρης του Γεωργίου Φραντζή.
Ενα ιστορικόν μυθιστόρημα που ανακαλύπτει Ελληνες και Αγγλους στα τέλη του βυζαντινού μεσαίωνα, βεβαίως, δεν μπορεί να είναι και τόσο ιστορικόν […]

Κι ὅμως, Ἄγγλοι ὑπῆρχαν στὸ Βυζάντιο, καθὼς καὶ πολλοὶ ἄλλοι ξένοι ποὺ ὑπηρετοῦσαν ὡς μισθοφόροι. Οἱ Ἄγγλοι τοῦ μυθιστορήματος εἶναι ἡ φρουρὰ τῶν Βαράγγων, ἡ σωματοφυλακὴ τοῦ βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα.

Varangian Guard

Ἡ φρουρὰ τῶν Βαράγγων


Τὸ «παλαιὸ ἔργο ἀγνώστου» εἶναι στὴν πραγματικότητα τὸ μυθιστόρημα τοῦ Ἄγγλου John Mason Neale «Theodora Phranza; or, the Fall of Constantinople», ποὺ ἄρχισε νὰ δημοσιεύεται σὲ συνέχειες τὸ 1853 (συμπτωματικὰ ἀκριβῶς τετρακόσια χρόνια μετὰ τὴν Ἅλωση), ἐκδόθηκε σὲ βιβλίο τὸ 1857 καὶ ἤδη τὸ 1860 μεταφράστηκε στὰ Ἑλληνικὰ ἀπ’ τὸν Χρῆστο Παρμενίδη.
Οἱ Βάραγγοι ἐμφανίζονται ἤδη στὴν ἀρχὴ τοῦ πρώτου κεφαλαίου:
That guest, by his habit, manner, and language, was a Frank; by his fresh, fair complexion, well-made, though somewhat athletic, figure, and light, crisp hair circling round his high forehead, you would not have been mistaken in supposing him of English descent. He was, in truth, Sir Edward de Rushton, Great Acolyth of the Empire, and head of the Varangians or English bodyguard, of the Augustus.

Ἡ προσπάθεια τοῦ συγγραφέα «να μειώση τους Έλληνες και να εξυψώση τους Άγγλους» γίνεται κι αὐτὴ φανερὴ ἤδη στὶς πρῶτες σελίδες:

“[…] you have not a single native soldier that you can depend on in danger. For reviews and processions to S. Sophia they do indifferently well; but once let the Turkish troops be seen under the walls, and your very women would fight as bravely.”
“More so,” said Phranza, with a bitter smile; […]

Εἶναι λοιπὸν ἄδικη ἡ κρίση τοῦ Ἡλία Κανέλλη ὅτι «Ενα ιστορικόν μυθιστόρημα που ανακαλύπτει Ελληνες και Αγγλους στα τέλη του βυζαντινού μεσαίωνα, βεβαίως, δεν μπορεί να είναι και τόσο ιστορικόν»

John Mason Neale

John Mason Neale