Χαλᾶ η ἀπόλαυση ἑνὸς ἔργου τέχνης ὅταν ξέρει κανεὶς ἀπ’ τὴν ἀρχὴ τί θὰ συμβεῖ στὸ τέλος;

Θὰ ἔλεγα ὅτι χαλᾶ τότε ἀκριβῶς, ὅταν τὸ ἔργο τέχνης εἷναι κακὸ. Ἡ ἀπόλαυση ἑνὸς καλοῦ ἔργου τέχνης ἀντιθέτως αὐξάνει ὅταν ξέρουμε πῶς θὰ τελειώσει, κι αὐτὸ διότι ἔτσι μποροῦμε νὰ ἐκτιμήσουμε καλύτερα τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖον ὁ καλλιτέχνης χειρίζεται τὴν πλοκή.

Πρὶν διαβάσω τὸ «Ἔγκλημα στὸ Ὄριεντ Ἐξπρὲς» τῆς Agatha Christie, ζήτησα ἀπ’ τὸν φίλο ποὺ μοῦ τὸ δάνειζε νὰ μοῦ ἀποκαλύψει τὸν δολοφόνο. Πραγματικά χάρηκα τὴ μαεστρία μὲ τὴν ὁποῖα ἡ συγγραφέας ἔριχνε τὴν ὑποψία διαδοχικὰ σὲ ὅλους τοὺς ἥρωες τοῦ ἔργου! Παρόλο ποὺ γνώριζα ἐξαρχῆς τὸν δολοφόνο, παρασυρόμουν κι ἔφτανα νὰ πιστεύω ὅτι δὲν μπορεῖ, τὸ ἔγκλημα τὸ εἶχε σίγουρα διαπράξει ὁ ἑκάστοτε ὕποπτος!

Μάλιστα ἕνα ὁρισμένο εἶδος θεάτρου, ἡ ἀρχαιοελληνικὴ τραγωδία, ἀπαιτεῖ πολλὲς φορὲς ἀπ’ τοὺς θεατὲς νὰ γνωρίζουν τὴν πλοκή ποὺ οἱ ἥρωες ἀγνοοῦν, ὥστε ἡ τραγικὴ εἰρωνεία νὰ ἐντείνει τὴ συναισθηματική φόρτιση. Οἱ θεατὲς τοῦ σοφόκλειου «Οἰδίποδα» αὐξάνουν τὴν ἀπόλαυσή τους γνωρίζοντας τὸν φονιὰ ποὺ ψάχνει ὁ πρωταγωνιστής καὶ τὴν τραγική του κατάληξη.

Τὸ ἀριστουργηματικὸ σασπὲνς τῶν ταινιῶν τοῦ Hitchcock δὲν ξεθυμαίνει ὅσες φορὲς κι ἄν τὶς δοῦμε. Τὸ ἀντίθετο θὰ πρόδιδε μέτρια σκηνοθεσία. Ἕνα ἁπλὸ τὲστ γιὰ νὰ ξεχωρίσουμε τὴν ἤρα ἀπ’ τὸ σιτάρι εἶναι νὰ ξέρουμε ἤδη τὴν πλοκὴ ἐκ τῶν προτέρων: τὸ καλό ἔργο τέχνης θὰ γίνει πιὸ ἐνδιαφέρον· τὸ κακὸ θὰ γίνει βαρετό, ὁπότε ἀπλῶς τὸ παρατᾶμε στὴ μέση καὶ κι ἀσχολούμαστε μὲ κάτι πιὸ ἐνδιαφέρον!

Γι’ αὐτὸ δυσκολεύομαι νὰ καταλάβω γιατὶ οἱ spoilers λέγονται ἔτσι.

(Τὴν ἀφορμὴ ἔδωσε ἕνα σχόλιο στὸ ἱστολόγιο τοῦ Νίκου Σαραντάκου).